3 Titels

Het zou me niet verbazen als ik er eerder over geschreven heb, maar het blijft nu eenmaal een thema dat me bezighoudt: de mooiste popmuziektitels ooit. Ik heb een lijstje gemaakt. Voorwaarde om in dat lijstje te komen, is dat de schoonheid van de titel niet (te veel) afhangt van de kwaliteit van album of nummer. Ik kom op dit moment tot drie titels die -voor mij- de absolute top vormen, in willekeurige volgorde:

Shooting Rubber Bands at the Stars - Edie Brickel & The New Bohemians (album)

Ship arriving too late to save a drowning witch - Frank Zappa (album en song)

My Head is my Only House Unless it Rains - Captain Beefheart (en Everything but the Girl, song)

Het eerste wat aan dit korte lijstje opvalt, is natuurlijk dat het lange titels zijn, zinnen meestal. Losse woorden, twee- of driewoordtitels werken voor mij blijkbaar niet echt. Het gaat daarnaast ook niet om het aantal woorden in de titel maar om de zin.  Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band bevat natuurlijk een hele rits woorden, en het is een mooie titel, maar geen geweldige. En dat zijn de drie uit mijn lijstje wel. Verder valt mij op dat er een titel van Captain Beefheart bij staat en een van Frank Zappa. Als je bedenkt dat Beefheart in zijn beginperiode vaak met Zappa samenwerkte, zie je dat twee van de drie titels een vergelijkbare achtergrond hebben.  Edie Brickel valt daarbuiten, maar terwijl ik dit opschrijf, schiet me een andere titel te binnen die ook wel in mijn lijstje zou passen, nl. Diamonds on the Soles of my Shoes van Paul Simon, en die is (of was, ik hou het niet bij) dan weer getrouwd met Edie Brickel, hoewel volgens mij niet ten tijde van Edie's mooigetitelde album.

De titel moet mooi zijn (redelijk) onafhankelijk van de kwaliteit van het album of de song, schreef ik. Dat zou inhouden dat  een baggernummer een geweldige titel kanhebben. Maar zo werkt het toch niet echt. Zelfs niet, denk ik, als je eerst de titel leert kennen en pas later de bijbehorende muziek. Baggermuziek verpest alles in zijn omgeving, daar kan geen titel tegenop. Een mooiste titel kan alleen combineren met muziek die op de een of andere manier goed is.

Shooting Rubber Bands at the Stars

De titel is mooi omdat er een mooi melancholieke zinloosheid in zit. Met elastiekjes op de sterren schieten, dat schiet niet op. Maar je moet het wel doen. Wie het nooit heeft gedaan, is mijn vijand. Het is romantiek natuurlijk en ik moet bij die titel dan ook steeds denken aan een korte episode uit mijn liefdesleven waarin ik aan de ene kant van de kroeg stond en zij (op een tafel) aan de andere kant. Tussen ons in tientallen mensen. We keken elkaar aan, keer op keer. We schoten met elastiekjes. Die zaterdagavond en een hele rits zaterdagavonden daarna. En daar bleef het bij. We hebben elkaar nooit gesproken, nooit meer gezien, behalve die ene keer dat we elkaar tegenkwamen op de fiets en moesten lachen, weer verliefd werden en doorfietsten. Zij had mij, of ik had haar kunnen aanspreken op een van die zaterdagavonden of bij die fietsontmoeting. Misschien was er wel iets moois gebeurd. Misschien zelfs iets blijvend moois. Wie weet, waren we een relatie begonnen, waren we van elkaar gaan houden, getrouwd (of niet), hup, stel kinderen en waren we nu gezellig samen oud aan het worden. Pfff. Blij dat dat niet gebeurd is. Blij dat ze nog in mijn hoofd en mijn hart zit, zoals ze er toen in zat. Nee, beter dan toen, want puurder. Je (ik) spande het elastiekje, schoot het af richting sterren, het verdween in het donker. En nu is het nog steeds op weg door dat donker. Het komt niet, nooit aan. Het beschrijft een baan om de aarde.

Omdat het hier gaat om de titel van een album en niet van een aparte song, plaats ik hier een van de mooiste (en bekendste) nummers van het album: Circle.


My Head is my Only House unless it Rains

Het leuke van deze titel is vooral dat ik hem nog steeds niet echt begrijp. 'Mijn hoofd is mijn enige huis behalve als het regent'. Het zinnetje komt ook in de lyrics voor, maar dat maakt de betekenis niet duidelijker. De rest van de tekst is redelijk straightforward, maar met een paar prachbeelden.

Het gaat over de liefde. dat is niet bijster origineel natuurlijk, maar er zitten een aantal leuke twists in de tekst. dat begint al meteen met de twee eerste regels: 'I’ll let a train be my feet If it’s too far to walk to you':  Als het te ver is om naar je toe te lopen dan laat ik een trein mijn voeten zijn. Dat is een verstandige keuze natuurlijk, maar erg romantisch klinkt het niet. Het klinkt een beetje als: ik hou erg veel van je hoor, maar om dat hele stuk nou te lopen… Pfff. Maar misschien moet ik het zo niet lezen, misschien somt hij alleen de mogelijkheden op, want in de volgende regel oppert hij een jet of een bus.

Ook wel opvallend vind ik de regels over de armen: twee dingen die in de weg zitten, totdat ik ze om je heen kan slaan. Maar die woorden vormen een beeld dat bij een klassiek liefdeslied horen: wat moet ik in godsnaam met die dingen als jij er niet in ligt. Deze zin past perfect bij de zinnen die het hebben over niet eten, niet slapen, over een hart dat niet klopt als 'ik' 'haar' niet vind. En bij zinnen die vertellen dat door haar een droef lied vrolijk wordt, een slechte wereld goed. Leuk, maar oninteressant.

Er zitten nog meer zinnen in dit lied die de moeite van een nadere beschouwing waard zijn, maar we hebben het hier vandaag over titels. En die is me nog steeds niet duidelijk, ook niet door de tekst waarin de titel als zin voorkomt. My head is my only house unless it rains. Op een aantal andere plaatsen staat: My head is my only house until I find you. Die zin is volkomen logisch, althans in een liefdeslied: Tot ik jou gevonden heb, leef ik enkel in mijn hoofd, met mijn verstand, mijn ratio etc. Maar 'unless it rains'? Als het regent, als het slecht gaat, heb je dan nog een ander huis behalve je hoofd? Ik snap het niet. Maar ik hoef het ook niet te snappen. Het enige wat ik moet, is genieten van de twee prachtige versies die ik van het nummer ken. De originele van Captain Beefheart en de nog net iets mooiere van Everything But The Girl. En waarom ik een lichte voorkeur heb voor die laatste, snap ik dan weer wel: Tracey Thorn en Ben Watt zijn, denk ik, mensen waarmee ik graag eens aan de keukentafel zou willen zitten zoeken naar mooie zinnen.

Ship arriving too late to save a drowning witch

Deze titel benadert mijn ideaal. Titel (van album en song), tekst en muziek zijn allemaal simpelweg goed. Maar  we hebben het hier dan ook over Frank Zappa. Ik ken de geschiedenis van dit nummer niet, maar ik wil dat het ongeveer als volgt is gegaan.

Frank Zappa zat op een avond te bladeren in het boek Droodles (1953) van Roger Price. Hij amuseerde zich met de simpel ogende maar fraaie tekeningen en de humoristische titels die erbij bedacht waren. Een Droodle namelijk is "a square box containing a few abstract pictorial elements with a caption (or several) giving a humorous explanation of the picture's subject." (Wikipedia).

Zappa's blik kleefde wat langer aan een droodle waarin hij misschien wel of misschien niet de Z (en het hoedje van de A) van zijn achternaam herkende. Hij las de twee captions die erbij bedacht waren. De ene was: Mother pyramid feeding her baby. Mwah, dat was zo'n tekst die je bedacht omdat je nu eenmaal een tekst wilde bedenken. Maar die andere. Die andere was fenomenaal: Ship arriving too late to save a drowning witch. Een schip dat te laat aankomt om een verdrinkende heks te redden.

De titel is al een verhaal op zich. Het plaatje zou het laatste kunnen zijn van een weekaflevering uit een stripverhaal. Een cliffhanger. Ojee, hoe loopt dit af? Nou ja, de caption maakt al iets duidelijk en dus kijkt Zappa niet terug. Hij vraagt zich niet af hoe het komt dat een heks aan het verdrinken is, hij hoeft blijkbaar ook niet te weten waarom een schip pogingen doet, die heks te redden, een heks nota bene. We horen dat de heks zwemmend op weg is naar een date met een zeeman van de handelsvloot. Die zeeman had haar verteld (wijsgemaakt?) dat hij rijk was. Meer verleden komt er niet aan te pas. De heks is aan het verdrinken, de vraag is of ze het redt.

En dan volgt er een reeks van helse mogelijkheden die het verontreinigde water zou kunnen veroorzaken en die je zelfs een heks niet gunt. Te gruwelijk voor woorden. We moeten er niet aan denken, behalve dan als we nog een uitweg zien: misschien kan er een duikboot verschijnen en haar redden zodat ze door de Navy ritueel geofferd kan worden.

En dan is de tekst op. De muziek gaat nog zo'n 10 minuten op onnavolgbaar zappaeske wijze door. Prachtige muziek, zoals zoveel van Zappa, doordacht, gemixed uit diverse optredens en meer jazz en klassiek dan pop. Maar het eerste deel van het nummer spreekt me veruit het meest aan. Want daar komen alle elementen samen. De titel, de hoes, de muziek en de tekst. En dat allemaal omdat Frank Zappa op een avond op zijn gemak een boek zat te lezen.