Wesley Morse: Bazooka Joe & Tijuana Bibles

Laat ik eerst het ontstaan van dit blog eens beschrijven. Ik las in de Volkskrant een aantal delen van de reeks De Geschiedenis van de Nederlandse popcultuur in 100 voorwerpen. Een mooie reeks gebaseerd op het format van een nog mooiere reeks podcasts (althans zo leerde ik ze kennen) samengesteld door de toenmalige directeur van het British Museum Neil MacGregor: A History of the World in 100 Objects (als radioshow op BBC Radio 4 in 2010). Wanneer ik die podcasts ontdekte, weet ik niet meer, maar ze staan nog steeds (geloof ik) op mijn IPod. Ik heb de afleveringen beluisterd, 's avonds laat in bed, of 's morgens vroeg in auto of trein op weg naar mijn werk. De BBC heeft er een site van gemaakt die nog steeds te raadplegen is en waarvan de podcasts te downloaden zijn. In de Volkskrantserie las ik vandaag de afleveringen over de tweelingbrievenbus van de PTT, een maquette van de Bijlmer en over Loeki de Leeuw. Daarna overdacht ik welk voorwerp ik aan de lijst zou willen toevoegen. Het moest een niet al te voor de hand liggend voorwerp zijn, maar toch een dat in ieder geval voor mijn generatiegenoten herkenbaar en misschien wel iconisch zou kunnen zijn. Zo kwam ik uit bij Bazooka Joe. Via Bazooka Joe kwam ik bij Wesley Morse en zo (weer) bij de jaren twintig van de twintigste eeuw en bijbehorende verschijnselen als de Flapper Girls. Daarnaast ontdekte ik een verschijnsel waarvan ik nog nooit had gehoord: Tijuana Bibles. 

Bazooka Joe

Bazooka Joe is de hoofdpersoon in een comic die als extraatje werd ingepakt bij elke Bazooka Bubble Gum van de Topps Chewing Gum Inc. uit New York die tot eind jaren veertig enkel gewone kauwgom (chewing gum) produceerde. Bazooka's waren grote, dikke rechthoekige en erg roze stukken bubbelgum die individueel werden verpakt. Mits je over de goede techniek beschikte, kon je uit het na vijf minuten smaakloze kauwsel een vuilroze bel blazen die dan soms plofte en je lippen (en soms je neus, je kin) bedekte met plakspul dat je met je vingers moeizaam moest verwijderen. Onder de verpakking zat steeds een kort verhaaltje (3 of 4, een heel enkele keer 5 plaatjes) over Bazooka Joe en zijn 'gang' op een stukje oliepapier.

De hoofdroslpeler, Bazooka Joe was een ietwat dommige tiener met ooglapje, die een clubje ietwat dommige teenagers om zich heen had verzameld. Samen waren ze goed in ietwat dommige grappen die ook toen al oudbakken waren. De bubblegums en dus de comics waren gericht op een publiek van zes- tot twaalfjarigen. Omdat die categorie natuurlijk voortdurend elk jaar van onderop ververst werd en van boven leeg liep, vond fabrikant Topps het geen probleem de grappen met een zekere regelmaat te herhalen. Waarom Bazooka Joe een ooglapje had, is nooit helemaal duidelijk geworden. Volgens de fabrikant waren beide ogen van Joe prima in orde en diende het lapje enkel om hem een aparte look te geven. Ze konden natuurlijk ook moeilijk toegeven dat hij zijn rechteroog was verloren bij het uiteenknappen van een al te grote bubblegum-bel.

De serie werd (net als ik) in 1954 geboren (al vierde het bedrijf de 50e verjaardag in 2003, maar dat zal die van de conceptie zijn geweest.) Wanneer ik mijn eerste en wanneer ik mijn laatste Bazooka Bubblegum kocht, weet ik niet meer. Ik hoorde bij de doelgroep, met misschien een iets te vroege start en waarschijnlijk een iets te vroeg einde, omdat het winkeltje waar ik ze kocht, het kruidenierszaakje van mevrouw Peters, voor mijn twaalfde verdween. Ik ben niet op zoek gegaan naar een andere winkel waar Bazooka's werden verkocht. Ik heb de stripjes ook nooit verzameld. Ik las ze, las vooral ook de aanbieding die in de rechteronderhoek zwart op wit vermeld stond, maar heb ook daar verder niets mee gedaan. Het zag er net zo onbetrouwbaar uit als de reclames die ik later tegenkwam in "De Lach" die ik op onbewaakte momenten leende uit de leesportefeuille waarop mijn ouders waren geabonneerd. Zo'n bril met röntgen-glazen! Van dat kaliber (maar aan de doelgroep aangepast) waren ook de aanbiedingen op de Bazooka Joe Comics.

Galerie1

k heb niet kunnen ontdekken vanaf wanneer Bazooka in Nederland werd verkocht. En tot wanneer. Ze bestaan in de USA in ieder geval nog wel. Al krijg je tegenwoordig geen strip meer bij de kauwgom, maar 'brain teasers' ( "We wanted to have a fun, engaging activity for kids"). Bazooka Joe bestaat alleen nog op de site van de firma. De stripjes waren vertaald naar het Nederlands, al meen ik ze toentertijd ook wel eens in het Engels te hebben gezien. Veel afbeeldingen met nederlandstalige teksten zijn er echter via internet niet te vinden. In Canada was Joe tweetalig. In Argentinië schijnt een (uiteraard) spaanstalige versie nog steeds te bestaan.

Wesley Morse

De eerste tekenaar van Bazooka Joe heette Wesley Morse (1897-1963).  Hij was al 56 dus, toen hij de opdracht kreeg. Het zal best een lucratieve opdracht zijn geweest en hij zag het geheel vooral als een leuke klus voor zijn oude dag, veronderstel ik. Hij was tekenaar, niet per se een groot tekstschrijver of bedenker van gags. Hij ontwikkelde Bazooka Joe en zijn vrienden, maar het was heel ander werk dan dat waarmee hij eerder een redelijke bekendheid had opgebouwd.

Na Morses dood hebben anderen zijn taak overgenomen. Ik heb me niet de moeite genomen op te zoeken wie. Voor geen van de tekenaars zal Bazooka Joe veel anders zijn geweest dan een vaste bron van inkomsten. De grapjes werden herhaald, soms in een iets moderner jasje gegoten, soms kreeg Joe andere vrienden, maar het gevoel voor humor bleef gelijk, nogal cheesy. Maar wat wil je ook, met grapjes voor zes- tot twaalfjarigen. 

Adult entertainment

In zijn andere, vooral eerdere, werk richtte Morse zich op een volwassener publiek. Hij tekende  voor reclames, hij maakte of werkte mee aan een aantal stripjes voor tijdschriften en kranten en hield zich daarbij vooral bezig met de Beau Monde van die tijd: Flappers waren een geliefd onderwerp. Vrijgevochten vrouwen die de door de voorafgaande generatie bevochten vrijheid (o.a. vrouwenkiesrecht) vierden  met kortere haren, kortere jurken en vrolijke, vaak nogal nerveus huppelige dansjes als de Charleston en de Black Bottom. De vrouwen rookten, dronken (het was de tijd van de prohibition) en gebruikten andere geestverruimende middelen. Hun seksuele moraal werd een stuk losser. 

En, ook niet onbelangrijk, steeds meer vrouwen beschikten over een wasmachine!

(Lees hier meer over de Flapper.)

Ziegfeld Follies

Sommige van die Flappers werden wereldberoemd. (Denk aan Josephine Baker, Helen Kane, Clara Bow en natuurlijk Betty Boop.) Iets minder beroemd, maar zeker ook gewaardeerd waren de dames uit de Chorus Line van de Ziegfeld Follies. Wesley Morse tekende die dames (en hij werkte daarbij samen met de Argentijn Alberto Vargas, waarschijnlijk 's werelds beroemdste pin-up-tekenaar). Zodoende leerde hij de dames natuurlijk goed kennen. In ieder geval met een van de meiden schijnt hij een relatie te hebben gehad: Barbara Stanwyck, de latere Hollywood-ster.


Galerie 2: Werk van Wesley Morse

Tijuana Bibles

Achteraf bezien is het meest boeiende werk van Morse toch dat aan de zogenaamde Tijuana Bibles (ook wel eight-pagers genoemd, omdat dat de omvang was). Tijuana Bibles waren kleine pornoboekjes, makkelijk onderhands of van onder de toonbank te verkopen of te verspreiden. In essentie verschillen deze boekjes nauwelijks van de hedendaagse porno (in boek- of filmvorm), al hadden ze een beter excuus om erg snel ter zake te komen: het moest allemaal binnen acht plaatjes geregeld worden. De al gauw smoezelige blaadjes werden veelal met een eenvoudig nietje bijelkaar gehouden. De hoofdrol in de 'verhalen'  was vaak weggelegd voor bekendheden uit  sport en entertainment. Ze werden getekend door zeer divers getalenteerde tekenaars aar boekjes met beroemdheden, waarbij hij zich om een . Ook Morse tekende een paar boekjes met beroemdheden, maar om de een of andere reden beperkte hij zich  tot komieken. De humor in de Tijuana Bibles, van Morse en van anderen, is overigens van hetzelfde niveau als die in zijn latere Bazooka-Joe-werk: bedroevend. 

de meeste tekenaars van de 8-pagers zijn anoniem gebleven.Waarom dat bij Wesley Morse niet zo is, is me niet helemaal duidelijk geworden.


Galerie 3: Wesley Morse, It was perfect